Ηγεσία στην Κοινωνική Επιχειρηματικότητα

Κοινωνικές προκλήσεις και η αναζήτηση για βιώσιμη ανάπτυξη
01.04.2020
Κοινωνική Καινοτομία
01.04.2020

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

  1. Ηγεσία στο πλαίσιο ενός ΚΕ οργανισμού
  2. Λειτουργία του ηγέτη στην κοινωνική επιχείρηση
  3. Ηγεσία, κίνητρο και ανάπτυξη ταλέντων
  4. Δραστηριότητες για τους αναγνώστες
  5. Παραπομπές και πηγές για αυτοδιδασκαλία

Ηγεσία στο πλαίσιο ενός ΚΕ οργανισμού

Η ηγεσία είναι βασικός παράγοντας για την επιτυχία της κοινωνικής επιχείρησης. Όταν πρόκειται για την προώθηση της κοινωνικής αλλαγής, η ηγεσία συμβάλλει στη θέσπιση στόχων και στην παρακίνηση των ανθρώπων να εργάζονται για την επίτευξή τους. Ο ηγέτης είναι κάποιος που:ho:

  • Δίνει το παράδειγμα
  • Αφυπνίζει τη συνείδηση των ανθρώπων
  • Αλλάζει τη συμπεριφορά των ατόμων
  • Είναι παθιασμένος με την αποστολή του οργανισμού
  • Πείθει τους άλλους
  • Επιτυγχάνει υψηλά αποτελέσματα
  • Δεσμεύεται για έναν σημαντικό στόχο και μοιράζεται τις αξίες του με τους άλλους
  • Προσδιορίζει νέες ευκαιρίες για τον οργανισμό

Ηγεσιά είναι η ικανότητα κάποιου να εμπνέει τους άλλους  people στο να ακολουθούν οδηγίες εθελοντικά, χωρίς να ασκεί οποιασδήποτε μορφή πίεσης.

Η ηγεσία στις κοινωνικές επιχειρήσεις στηρίζεται στην ηθική, την ακεραιότητα και την τεχνογνωσία, αλλά και στην ενσυναίσθηση και το πάθος. Οι ηγέτες μιας ΚΕ πρέπει να έχουν θετικό αντίκτυπο, να δημιουργήσουν ένα ισχυρό σύστημα υποστήριξης μεταξύ των ακολούθων τους (υπαλλήλων, άλλων ενδιαφερομένων και κοινοτήτων) και να καλλιεργήσουν νέους μελλοντικούς ηγέτες.

Η ηγεσία είναι διαφορετική από τη διαχείριση. Ο ηγέτης λέει τι πρέπει να γίνει, ενώ ο διευθυντής βρίσκει έναν τρόπο πώς να το κάνει. Ο ηγέτης είναι το κίνητρο, ο εμπνευστής και ο φάρος που δείχνει τον τρόπο στο σκοτάδι, ενώ ο διαχειριστής είναι ο διοργανωτής και ο κινητήρας που κινεί τον οργανισμό προωθεί το στόχο του.

Οι ηγέτες κατανοούν ότι η αλλαγή είναι ευκαιρία, και όχι απειλή και δίνουν τεράστια έμφαση στις καινοτομίες. Οι ηγέτες δημιουργούν νέες ιδέες και συγκεντρώνουν τις προσπάθειες της ομάδας προς τη σωστή κατεύθυνση.

Οι ηγέτες επηρεάζουν τους ανθρώπους να συμπεριφέρονται με ορισμένο τρόπο. Πρέπει να είναι σε θέση να ευθυγραμμίσουν τις προτεραιότητες, τις αξίες, τις δράσεις και ακόμη και τα συναισθήματα των ανθρώπων με τα οράματα και τις ιδέες τους. Υπάρχουν διαφορετικές προοπτικές και θεωρίες για την ηγεσία που συνδυάζουν την ψυχολογία και τις τακτικές διαχείρισης. Ορισμένες από αυτές ορίζουν δύο τύπους ηγετών: 1) χαρισματικούς ηγέτες και 2) υπηρέτες

Οι χαρισματικοί ηγέτες έχουν ισχυρή, μαγευτική προσωπικότητα που προσελκύει άλλους. Έχουν εκφραστική κινητήρια δύναμη και μπορούν να μεταμορφώσουν τις στάσεις, τις ιδέες και τις αντιλήψεις των άλλων. Οι χαρισματικοί ηγέτες είναι ιδιαίτερα σημαντικοί σε περιόδους αβεβαιότητας και κρίσης, όταν η σταθερότητα της κοινωνίας κλονίζεται. Πολύ συχνά, η έκτακτη ανάγκη ενός ισχυρού, δημοφιλούς ηγέτη είναι ένας ιωνός  κοινωνικής αλλαγής ή ακόμη και επανάστασης, επειδή δημιουργεί κινήματα δυσαρεστημένων ανθρώπων που είναι έτοιμοι να αντιταχθούν στο status quo. Οι χαρισματικοί ηγέτες είναι συχνά παθιασμένοι με αυτό που κάνουν και οι άνθρωποι τους εμπιστεύονται με την καρδιά τους, αντί με την λογική.

Οι κοινωνικοί επιχειρηματίες μπορεί να είναι χαρισματικοί ηγέτες, ειδικά αν εμπνεύσουν άλλους να κάνουν αλλαγές στην κοινωνική δομή. Σε αυτή την περίπτωση, θα πρέπει να έχουν την ικανότητα να εκφράζουν και να μοιράζονται το όραμά τους και να ασκούν ορθή πρακτική και ηθική κρίση σε κάθε βήμα.

Οι ηγέτες-υπηρέτες, από την άλλη, είναι εκείνοι που επικεντρώνονται στην εξυπηρέτηση των κοινοτήτων τους. Η ηγεσία τους είναι προσανατολισμένη στην ανάπτυξη και την ευημερία των άλλων. Οι ηγέτες υπηρέτες ασχολούνται περισσότερο με την καθημερινή ζωή αυτών που υπηρετούν. Έχουν την ικανότητα να εκπαιδεύουν και να αναπτύσσουν δεξιότητες στους οπαδούς τους. Σε αντίθεση με τους χαρισματικούς ηγέτες που απολαμβάνουν τα λαμπερά σκηνικά και τις μεγάλες πλατφόρμες, οι ηγέτες-υπηρέτες συνήθως εργάζονται πρόσωπο με πρόσωπο με τους άλλους σε αίθουσες διδασκαλίας ή σε εργαστήρια αλληλεπιδρώντας με περισσότερη συμπόνια, οικειότητα και προσωπικότητα.

Πολλές φορές, χαρισματικοί και ηγέτες-υπηρέτες πάνε μαζί. Η Μητέρα Τερέζ, ο Mahatma Gandhi και ο Dr. Marin Luther King είναι εξαιρετικά παραδείγματα ηγετών που συνδυάζουν και τις δύο ιδιότητες σε ένα άτομο.  

Η κατανεμημένη ηγεσία είναι μια δημοφιλής εναλλακτική λύση στις παραδοσιακές αντιλήψεις της ηγεσίας. Σύμφωνα με αυτό το παράδειγμα, η ηγεσία δεν προέρχεται από ένα άτομο αλλά προέρχεται από τις ολιστικές ιδιότητες των ομάδων. Με άλλα λόγια, η ηγεσία εξέρχεται από ένα σύνολο που είναι μεγαλύτερο από το άθροισμα των τμημάτων της – από μια γενική κουλτούρα ή τρόπο ζωής που μοιράζεται, ασκείται και επιτυγχάνεται από ολόκληρους οργανισμούς ή κοινότητες ανθρώπων. Η κατανεμημένη ηγεσία ασχολείται με μικρές καθημερινές δραστηριότητες και αλληλεπιδράσεις, καθώς και με τις μεγάλες κοινωνικές μετακινήσεις και εκδηλώσεις. Για παράδειγμα, η εκπαίδευση σήμερα υπόκειται στις ιδέες και τις κατευθύνσεις που δίδονται από πολλούς ενδιαφερόμενους, όπως οι διαχειριστές, οι εκπαιδευτικοί, οι γονείς, οι σπουδαστές, η κοινότητα, η κυβέρνηση κλπ. και όλοι συμμετέχουν στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Με αυτούς τους τρόπους, η ηγεσία γίνεται μια πλήρης, περιεκτική, πολιτισμικά ευαίσθητη και δημοκρατική κοινωνική δομή.

Αυτοί οι τρεις τύποι ηγεσιών βρίσκονται σε συνεχή σχέση και συμβίωση, ιδίως στις προσπάθειές τους να φέρουν θετική και εξαιρετική κοινωνική αλλαγή για λογαριασμό οποιασδήποτε κοινότητας που μπορεί να έχει ανάγκη. Συχνά χαρισματικοί ηγέτες εξέρχονται μέσα από την απογοήτευση και την ανάγκη μιας κοινότητας. Χρησιμεύουν ως κινητήρια δύναμη της αλλαγής. Αυτοί οι ηγέτες, με τη σειρά τους, συνεργάζονται με ηγέτες-υπηρέτες που προωθούν στρατηγικά μια κουλτούρα κατανεμημένης ηγεσίας που εισέρχεται βαθιά μέσα στην καρδιά της κοινότητας που την έχει ανάγκη και ενισχύει τον πυρήνα της.  

Έννοια της ηγεσίας στην οργάνωση

  • Η ηγεσία περιλαμβάνει: εγκαθίδρυση ενός σαφέστατου οράματος, μοίρασμα αυτού με άλλους ώστε να ακολουθήσουν με πρόθυμο τρόπο, παροχή πληροφοριών, γνώσεων και μεθόδων για να υλοποιήσουν το όραμα, συντονισμός και εξισορρόπηση των συγκρουόμενων συμφέροντων όλων των μελών και των εμπλεκόμενων μερών.
  • Ένας ηγέτης βγαίνει μπροστά σε περιόδους κρίσης και είναι σε θέση να σκέφτεται και να ενεργεί δημιουργικά σε δύσκολες καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα: http://www.busi nessdictionary.conh/tfefinition/leadership.html

Λειτουργία του ηγέτη στην κοινωνική επιχείρηση

Η ηγεσία είναι μια συγκεκριμένη κοινωνική δραστηριότητα. Ο ηγέτης ρυθμίζει τις εσωτερικές διαπροσωπικές σχέσεις και παρέχει υποστήριξη σε κάθε μέλος. Οι ηγετικές λειτουργίες είναι οι εξής:

  • Καθορισμός στόχων
  • Ανάπτυξη προγραμμάτων και σχεδίων δράσης.
  • Λήψη αποφάσεων, μεταφορά τους στο προσωπικό και τους εξωτερικούς συνεργάτες, καθώς και οργάνωση της εφαρμογής τους.
  • Κατανομή εργασιών
  • Προσαρμογή των αποφάσεων και συντονισμός των δραστηριοτήτων
  • Δημιουργία εξωτερικών και εσωτερικών προϋποθέσεων για την υλοποίησή τους
  • Παροχή κίνητρων και έμπνευσης
  • Παρακολούθηση εργασιών, ανάλυση επιδόσεων και ανατροφοδότηση
  • Συστάσεις και οδηγίες για βελτίωση

Υπάρχουν τέσσερα κοινά χαρακτηριστικά και ικανότητες που οι σύγχρονοι ηγέτες πρέπει να κατέχουν ή να αναπτύξουν:

  • Προσοχή: Η ικανότητα να θέτει στόχους και κατευθύνσεις που είναι ελκυστικές στους ακολούθους του
  • Νόημα: Η ικανότητα να δημιουργεί και να μεταφέρει σαφείς και κατανοητές ιδέες
  • Εμπιστοσύνη: η ικανότητα να είναι αξιόπιστος και σταθερός ώστε οι άνθρωποι να αισθάνονται ότι μπορούν να υπολογίζουν σε αυτόν.
  • Αυτό-διαχείριση: την ικανότητα να γνωρίζει τον εαυτό του συμπεριλαμβανομένων των ισχυρών και των αδύνατων σημείων του

Η ηγεσία είναι μια διαδικασία που περιλαμβάνει τις ακόλουθες δραστηριότητες:

  • Αξιολόγηση της κατάστασης – πολιτική, οικονομική, κοινωνική, πολιτιστική, τεχνολογική
  • Ανάλυση – έρευνα, παρακολούθηση, διάδραση, επίβλεψη της διαχείρισης
  • Σχεδιασμός – πρόβλεψη, μοντελοποίηση, επιλογή της κατεύθυνσης της δράσης
  • Υλοποίηση – κατάρτιση, διαδικασίες, αμοιβές, κυρώσεις
  • Βελτίωση – συστάσεις, συντήρηση, ανάπτυξη

Ηγεσία, κίνητρο και ανάπτυξη ταλέντων

Το κίνητρο είναι το κλειδί που βοηθά ένα άτομο να επιτύχει τους καθορισμένους στόχους του. Ο επιτυχημένος ηγέτης πρέπει να έχει την ικανότητα να επηρεάζει τα κίνητρα. Αυτό γίνεται γνωρίζοντας και ανταποκρινόμενος στις ανάγκες των άλλων και διατηρώντας μια ανοικτή οπτική για τον χαρακτήρα, τα κίνητρά τους και τις αξίες τους. Οι κοινές παρακινητικές παράμετροι για τις κοινωνικές επιχειρήσεις περιλαμβάνουν:

  • Εργασία προς έναν κοινωνικά σημαντικό στόχο
  • Αλλαγή της ζωής των ανθρώπων προς το καλύτερο
  • Χρήματα ως ανταμοιβή και κίνητρο.
  • Μη χρηματικά βραβεία και αναγνωρίσεις
  • Αυστηρές απαιτήσεις (κατάλογος υποχρεώσεων – τι πρέπει να γίνει)
  • Ενσυναίσθηση (μοιράζονται τα ίδια συναισθήματα)
  • Επιτεύγματα και κύρος
  • Κατάρτιση και προσωπική ανάπτυξη
  • Ομαδική εργασία και πνεύμα της κοινότητας

Ένας σημαντικός παράγοντας για την αύξηση των κινήτρων είναι η δέσμευση των εργαζομένων και των άλλων ενδιαφερομένων, που εκφράζεται ως πίστη στον οργανισμό, σύμποια με τις αξίες, τους στόχους και τις δραστηριότητές του. Επιτυγχάνεται μέσω συνεχών επαφών μεταξύ του ηγέτη και των ανθρώπων του οργανισμού, της συμμετοχής τους στις αποφάσεις διαχείρισης, της διανομής των παροχών, των ευκαιριών για επαγγελματική εξέλιξη κ.λπ.

Ο αρχηγός της ΚΕ πρέπει να διασφαλίσει ότι οι αξίες όλων των ενδιαφερομένων είναι σε αρμονία με τις αξίες του οργανισμού. Όλοι οι άνθρωποι που έρχονται σε επαφή με την κοινωνική επιχείρηση πρέπει να μοιράζονται το ίδιο ήθος και ηθική. Επιπλέον, ο ηγέτης πρέπει να θέσει προσωπικό παράδειγμα και να παράσχει κατάρτιση εάν είναι απαραίτητο.

Η εκτίμηση και οι ανταμοιβές είναι τα βασικά κίνητρα που επηρεάζουν ένα άτομο για να επιτύχει έναν επιθυμητό στόχο. Η επιβράβευση της καλής / εξαιρετικής συμπεριφοράς με μια μικρή χειρονομία εκτίμησης, ένα πιστοποιητικό ή μια επιστολή μπορεί να αποτελέσει ένα μεγάλο κίνητρο.

Η συμμετοχή των ανθρώπων στις διαδικασίες σχεδιασμού και λήψης αποφάσεων δεν είναι απλώς ένα εργαλείο κινητροδότησης, αλλά και διευκολύνει την εσωτερική επικοινωνία, βοηθώντας όλους να κατανοήσουν καλύτερα τον ρόλο τους στον οργανισμό.

Το ομαδικό πνεύμα είναι η ψυχή του οργανισμού. Επηρεάζει άμεσα το ηθικό στον οργανισμό. Ο ηγέτης θα πρέπει πάντα να διασφαλίζει ότι όλοι απολαμβάνουν την εκτέλεση των καθηκόντων του ως ομάδα και αποτελούν πολύτιμο μέρος του συνόλου. Η ενσυναίσθηση σημαίνει να περπατάς στα παπούτσια του άλλου προσώπου, να βλέπεις την κατάσταση από τη δική του οπτική γωνία του και να συμπάσχεις μαζί τους κατά τη διάρκεια δύσκολων περιόδων. Αυτό δημιουργεί ισχυρούς συναισθηματικούς και προσωπικούς δεσμούς και αυξάνει την εμπιστοσύνη προς τον ηγέτη.

Δραστηριότητες για τους αναγνώστες

1. Παρακολουθήστε τα βίντεο και απαντήστε στις ερωτήσεις:

  • https://youtu.be/-5Yp-vTol2E
  • https://www.youtube.com/watch?v=vtXKQOtNWPg
  • Ποιος είναι ο ηγέτης στο πρώτο βίντεο (ο εκπαιδευτής; η κάποιος από τους χορευτές; κλπ.). Δεν υπάρχουν σωστές ή λάθος απαντήσεις. Η προοπτική εξαρτάται από τη δομή του ατομικού τρόπου σκέψης.
  • Δημιουργήστε μια λίστα με τις λειτουργίες της ομαδικής εργασίας από το δεύτερο βίντεο. Δικαιολογήστε το περιεχόμενο της λίστας.

2. Ξεκινήστε μια έρευνα

Συγκεντρώστε μια λίστα με ανθρώπους που συναντήσατε στη ζωή σας και που θεωρείτε ότι είναι ηγέτες. Τι σας έδωσαν και τι τους δώσατε σε αυτή τη σχέση?

3. Κάντε το δικό σας προφίλ ως ηγέτη

  • Δημιουργήστε ένα προφίλ για τον εαυτό σας με βάση τις ιδιότητες που νομίζετε ότι έχετε.
  • Ποια είναι η στάση σας έναντι της ομαδικής; Δικαιολογήστε την απάντησή σας.

4. Χρησιμοποιείστε τη μέθοδο Word Café για να ξεκινήσετε το διάλογο για ένα σημαντικό κοινωνικό ή περιβαλλοντικό θέμα

World Café

Πρόκειται για μια απλή, αποτελεσματική και βολική μορφή για τη δημιουργία μιας πλατφόρμας ανταλλαγής γνώσεων και πληροφοριών, ενώ διενεργείται ομαδικός διάλογος. Είναι επίσης γνωστό ως Leadership Café, Community Café, Creative Café και μπορεί εύκολα να τροποποιηθεί ώστε να ταιριάζει σε οποιαδήποτε ομάδα-στόχο και να καλύψει μια μεγάλη ποικιλία αναγκών.

Μέθοδος:

Μια ομάδα περίπου τεσσάρων έως έξι συμμετεχόντων κάθεται γύρω από ένα τραπέζι με έναν “οικοδεσπότη” και συζητά ερωτήσεις που έχουν καθοριστεί εκ των προτέρων. Μετά από περ. 20 λεπτά οι συμμετέχοντες μετακινούνται στο επόμενο τραπέζι όπου συζητείται ένα άλλο θέμα. Τα αποτελέσματα των συζητήσεων καταγράφονται σε κάποιο χαρτί (κανονικό χαρτί, flipchat, κα). Ο “οικοδεσπότης” καλωσορίζει νέους συμμετέχοντες και τους ενημερώνει για τα αποτελέσματα από την προηγούμενη συζήτηση στο τραπέζι. Τέλος, τα αποτελέσματα όλων των ομάδων παρουσιάζονται σε μια κοινή σύνοδο ολομέλειας. Παρακάτω περιγράφονται στρατηγικές για περαιτέρω ενέργειες και ευκαιρίες.

Μεγάλες εκδηλώσεις World Café έγιναν, για παράδειγμα, στο Ισραήλ του 2011, όταν πάνω από χίλια άτομα συζήτησαν θέματα που αφορούσαν στην κοινωνική δικαιοσύνη. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε την ίδια μέρα σε διάφορες πόλεις με συζητήσεις σε πάνω από 1000 τραπέζια.

Το World café λειτουργεί μέσα από το διάλογο και την ενεργή συμμετοχή. Επιτρέπει τη δημιουργία μοναδικού περιβάλλοντος και είναι πάντοτε οικείο, ακόμη και όταν κλιμακώνεται σε μεγάλο αριθμό ανθρώπων.

  • Οι αρχές σχεδιασμού έχουν ως εξής:
  • Ορίστε το πλαίσιο (μάθετε το σκοπό και τις παραμέτρους των διαλόγων)
  • Δημιουργήστε έναν φιλόξενο χώρο (κάντε τον καθένα να νιώθει καλοδεχούμενο)
  • Εξερευνήστε τις ερωτήσεις και τα σχετικά θέματα
  • Ενθαρρύνετε τη συνεισφορά όλων
  • Συνδέστε διαφορετικές προοπτικές
  • Ακούστε μαζί για πληροφορίες
  • Μοιραστείτε τα αποτελέσματα της συζήτησης

Πηγή: http://www.theworldcafe.com/wp-content/uploads/2015/07/Cafe-To-Go-Revised.pdf

Παραπομπές και πηγές για αυτοδιδασκαλία

Castillo, F.A. and Hallinger, P., 2018. Systematic review of research on educational leadership and management in Latin America, 1991–2017. Educational Management Administration & Leadership, 46(2), pp.207-225.

Covin, J.G. and Slevin, D.P., 2017. The entrepreneurial imperatives of strategic leadership. Strategic entrepreneurship: Creating a new mindset, pp.307-327.

Durkin, C. and Gunn, R. eds., 2016. Social entrepreneurship: A skills approach. Policy Press.

Ebert, H. and Flemes, D. eds., 2018. Regional Powers and Contested Leadership. Palgrave Macmillan.

Ferreira, V.H.S. and Miranda, H., 2019. Leadership and Organization Innovation Adoption: A Case Study. In Handbook of Research on Entrepreneurship, Innovation, and Internationalization (pp. 339-367). IGI Global.

Galli, B.J., 2019. A shared leadership approach to transformational leadership theory: Analysis of research methods and philosophies. In Scholarly Ethics and Publishing: Breakthroughs in Research and Practice (pp. 751-790). IGI Global.

Henry, C., Foss, L., Fayolle, A., Walker, E. and Duffy, S., 2015. Entrepreneurial leadership and gender: Exploring theory and practice in global contexts. Journal of Small Business Management, 53(3), pp.581-586.

Klenke, K., 2016. Qualitative research in the study of leadership. Emerald Group Publishing Limited.

Madsen, S.R. and Scribner, R.T., 2017. A perspective on gender in management: the need for strategic cross-cultural scholarship on women in management and leadership. Cross Cultural & Strategic Management, 24(2), pp.231-250.

Smith, W.K., Lewis, M.W. and Tushman, M.L., 2016. Both/and” leadership. Harvard Business Review, 94(5), pp.62-70.